Laten we niet vergeten dat elk getal voor een mens staat en elk mens voor een verhaal

Vanwege corona horen we elke dag veel getallen, over het aantal nieuwe besmettingen, over opnames in ziekenhuizen en over mensen die overleden zijn. Het zijn feiten en cijfers en daarbij ontbreken de verhalen. Een pandemie is ver weg tot een naaste ernstig ziek wordt. De kracht van verhalen zit in het uitbeelden van de emotionele ervaringen. In dit blog wil ik dieper ingaan op de betekenis van verhalen en met name op de betekenis bij eenzaamheid.

Feiten en cijfers

Als gezondheidsvoorlichter begint mijn werk meestal met het verzamelen van feiten en cijfers. Bij eenzaamheid maak ik bijvoorbeeld gebruik van uitkomsten van de gezondheidsmonitor, een vragenlijstonderzoek dat de GGD uitvoert in samenwerking met het RIVM en het CBS. De gezondheidsmonitor verzamelt feiten zodat beleidsmakers inzicht krijgen in de gezondheid van Nederlanders en hun beleid kunnen afstemmen op factoren die uit deze vragenlijsten naar voren komen. Het is dan ook belangrijk om te weten welke definitie van eenzaamheid in de vragenlijst gebruikt wordt.

Eenzaamheid

Bij eenzaamheid gaat de gezondheidsmonitor uit van het aantal contacten en de kwaliteit van deze contacten. De monitor meet sociale en emotionele eenzaamheid. Het begrip eenzaamheid kent echter meerdere omschrijvingen en een daarvan is existentiële eenzaamheid. Maak je gebruik van cijfers die uitgaan van (de waardering van) contacten dan gebruik je slechts een deel van de beleving van eenzaamheid. Heb je interesse in de vele manieren om eenzaamheid in te kleuren? Meer hierover vind je in de bundel Mag een mens eenzaam zijn? (red. Ton Jorna) waarin verschillende studies naar existentiële eenzaamheid en zingeving zijn opgenomen.

De mens centraal

Eenzaamheid benaderen vanuit getallen leidt tot een aanbod van allerlei activiteiten waar mensen gebruik van kunnen maken. De aanpak van eenzaamheid vraagt echter om maatwerk en dat betekent dat het gaat om het luisteren naar het individuele verhaal over eenzaamheid. Pas dan kun je maatwerk leveren en staat de mens centraal. Neem bijvoorbeeld het werk van Coleta Platenkamp. Zij heeft duizenden verhalen verzameld van mensen met een (chronische) ziekte en al deze verhalen geven inzicht in een ruimer begrip van wat eenzaamheid betekent voor hen.

Ieder mens een eigen verhaal

Getallen zijn belangrijk, maar ze geven slechts een deel van de informatie die we nodig hebben. Achter elk getal zit een verhaal met een rijkdom aan geleefde werkelijkheid. Door te gaan voor het verhaal achter het getal kunnen we maatwerk leveren.

Wil je meer weten of een workshop volgen over eenzaamheid?
Neem vrijblijvend contact op.

Het bericht Elk mens staat voor een verhaal verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

“Wat vind jij belangrijk pa?”
“Bezoek.”

Een schijnbaar eenvoudige vraag met een duidelijk antwoord. Mijn vader, 93 jaar oud, zit in een rolstoel en is sterk afhankelijk van zorgverleners, die hem uit bed helpen, wassen, aankleden, zijn maaltijd verzorgen, zijn post brengen, enzovoorts. Iedere week bezoek ik hem en vertel ik hem wat er in mijn leven gebeurt. Iedere week stel ik dezelfde vraag en elke keer krijg ik hetzelfde antwoord. Een antwoord dat steeds lastiger werd om in te kleuren.

Serieus nemen

Het afgelopen jaar werd het steeds moeilijker om mijn vader te bezoeken. Moeilijker omdat hij een trotse man was, die liever geen hulp ontving. Heel geleidelijk werd hij echter steeds afhankelijker. Daarom vond ik het heel bijzonder om te ervaren dat mijn vader mij hielp op momenten, dat het mij te veel werd. Wanneer ik niet meer wist wat ik moest zeggen of doen, brak er een glimlach bij hem door en begonnen zijn ogen te schitteren. Het was net alsof hij op dat moment voelde dat hij gezien werd. Hij voelde zich serieus genomen.

Onmacht delen

Vaak zat ik naast hem en nam ik samen met hem de kranten door. Of ik ging met hem naar buiten om bij de vijver te zitten en te genieten van de buitenlucht. Hij ging achteruit, langzaam maar zeker kon hij steeds minder. Soms was ik kwaad, verdrietig en opstandig tegelijk. Het was alsof mijn vader dat voelde, want dan legde hij zijn hand op mijn arm, glimlachte even en hielp mij met een paar woorden door die moeilijke momenten heen. Achteraf begrijp ik pas hoe waardevol zijn gebaar was en wat het betekende. Wij deelden ons verdriet.

Blijdschap en verdriet delen

Vaak besteden we vooral aandacht aan de positieve kanten van wat iemand kan en waar iemand blij van wordt. Daarom wilde ik ook weten wat mijn vader belangrijk vond als ik kwam. Voor mijn vader was bezoek belangrijk. Het ging echter niet alleen om bezoek, maar om echte aandacht en om het zien hoe het met hem was. Daar horen verdriet en onmacht bij. Door deze gevoelens te verbergen zijn we elkaar meer tot last dan wanneer we verdriet delen. Voor deze les ben ik mijn vader dankbaar.

Het bericht Zingeving verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.