Rijkdom van de armoede

Het was de bedoeling dat Hipparchia zou trouwen met een man uit een rijke vooraanstaande familie. Zij werd echter verliefd op Crates, een filosoof die als zwerver leefde. Hij was een leerling van Diogenes, de bekendste filosoof van de cynische stroming. Diogenes leefde in een ton en vond zichzelf rijker dan de koning omdat hij minder nodig had om van te leven. De cynische levenskunst gaat er van uit dat je intenser leeft, wanneer je niets bezit. Cynisch betekende in het oude Grieks letterlijk: honds. Het is een geuzennaam. Het gaat over de rijkdom van armoede.

Ben je gelukkig?

‘Bent u gelukkig?’ vraagt Hipparchia aan haar tante.
Het antwoord was: ‘Ja, ik heb gezonde kinderen en kleinkinderen. Een vrouw is gelukkig als haar man dat is. Belangrijk is dat je een goede huisvrouw bent.’
In de tijd waarin Hipparchia leefde telden vrouwen niet mee. Ze kregen les in huishoudelijke taken. Hipparchia hield echter van lezen. Haar tante vond dat boeken echter de vrouwelijkheid aantasten. De cynische filosofen gaven een ander antwoord.
‘Wat vind jij zelf? Waarom is het belangrijk om een goede huisvrouw te zijn?’
Word geen slaaf van andermans mening en denk zelf na. Dat is de boodschap van de cynici.

Praktische filosofie

Filosofie is niet alleen theorie maar juist praktisch volgens Crates. Gebruik persoonlijke ervaringen en denk zelf na. Het zijn voor mij essentiële onderdelen van filosofie dat begint met verwondering.

In de filosofische workshops die ik regelmatig organiseer, gebruik ik deze uitgangspunten.

Het bericht Geluk en het goede leven verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Wandelen: schrijven

Ik voel mijn voeten op de grond, ik ruik het bos. De wind ruist door de bomen, de zon maakt een lijnenspel op de grond van alle takken. Nu het herfst wordt, proef je haast de aarde: de bladeren ritselen zoals mijn gedachten in mijn hoofd. Ik voel mijn hoofd leeg worden om vervolgens zich opnieuw te vullen met alle indrukken om mij heen. Vragen of gedachten komen opnieuw naar boven, op een andere manier. Mijn gedachten springen nu van vraag naar mogelijke antwoorden, een idee. Er komt een lijn in mijn hoofd: draden van het spinnenweb. Alles krijgt een plek, mijn hoofd wordt helder. Spinnenwebben staan voor mij symbool voor een goede tekst, woorden hangen samen en vormen een sterk geheel. In de herfst zie je steeds meer spinnenwebben: sommigen schitteren in de zon en straks wanneer het koud wordt, steken ze mooi wit af.

Wandelen: doel op zich

Er zijn verschillende redenen waarom mensen wandelen. Je kunt wandelen om andere mensen te ontmoeten en met elkaar van gedachten te wisselen. Zo liep Socrates rond op het marktplein en ging in gesprek met mensen. Kant maakte dagelijks een vast looprondje: mensen konden de klok gelijk zetten op zijn wandeling. Walter Benjamin beschreef de flaneur, de stadse wandelaar, die zich toont aan anderen en die rondkijkt naar allerlei nieuwe uitvindingen. Waarom wandel ik? Om te genieten. Om de ruimte in mijn hoofd te ervaren. Het gaat niet om een doel, het wandelen zelf biedt ruimte. Zo krijg ik mijn hoofd vol gedachten terug naar concrete zaken: het helpt om mijn gedachten te focussen.

Eén ding per dag

Een tip: plan één ding per dag. Wanneer ik mij aan die stelregel houd, geniet ik van elke dag. Natuurlijk heb ik een oneindige lijst van zaken die af moeten, maar voor vandaag heb ik alleen dat ene ding. Wanneer ik dat gedaan heb, heb ik tijd om te genieten, om te wandelen, om extra dingen te doen. Zo voel ik mij de baas van mijn leven. Op deze manier kan ik mij gelukkig voelen, ben ik niet continu moe of ontevreden over alles wat niet af is. Mijn weekschema is overzichtelijk en bij voorkeur leeg. Ik wissel denk en doe dingen af. Wandelen helpt mij om erbij stil te staan dat elke dag een cadeau is. Op een ochtend sprong een ree met een jong uit het bos tevoorschijn. Zij schrok en liep snel weg, het jong had moeite om uit de sloot omhoog te klimmen. De ree wachtte en ik ook, tot het jong weer bij haar was. Een kilometer verderop zaten mensen in hun auto in de file op weg naar hun werk.

Geniet van de herfst

Mijn gedachten dwarrelen: dat hoort bij de herfst, het hoort bij Spinnenweb teksten. Ik geef ze de tijd, laat mijn gedachten de vrije loop. De lijn van het spinnenweb vormt zich.

Het bericht Herfst en spinnen verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Handelen

Handelen is het beginnen van iets nieuws, het is een activiteit die samenvalt met omgaan met anderen. Ieder mens is een uniek wezen. Wanneer Arendt het begrip pluraliteit gebruikt, doelt zij op de veelheid van mensen waarbij ieder mens een eigen identiteit heeft. Woorden als De mens of De mensheid passen hier niet bij. De mensheid suggereert een eenvormigheid waarbij het unieke van ieder mens verloren gaat.

Een van de kenmerken van Handelen is dat het vluchtig is, broos. Vergelijk het met het spel van een gitarist: de muziek is vluchtig en wanneer de gitarist stopt met spelen is de muziek verdwenen. Zonder herinnering is het verdwenen in de vergetelheid.

Kunst

Zo is het ook met kunst: het gaat over Handelen, over het uitdrukken van iets nieuws. Mensen geven uitdrukking aan hun leven, geven het betekenis door te handelen. Het gaat hierbij niet om nut, maar om zingeving.

Kunst vraagt om een belangloze toeschouwer. Kunst is broos en voor de eeuwigheid gemaakt.

De tentoonstelling zet mij aan tot denken over de vrijheid die ik heb om zelf te kijken en mijn mening te vormen. Het zet ook aan tot verder lezen over Arendts ideeën over de noodzaak van vrijheid.

Het bericht De kleine eeuwigheid verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

NLdoet

Het was afgelopen weekend de actiedag van NLdoet, de landelijke actie om vrijwilligerswerk bekendheid te geven. Via de website kan iedereen zich aanmelden voor vrijwilligerswerk en veel organisaties gebruiken deze actie om mensen enthousiast te maken om mee te doen. Via de website van NLdoet waren er voor de Kloostergaarde slechts drie aanmeldingen. Dus stond er een bericht in onze regionale krant dat vrijwilligerswerk in de Kloostergaarde niet populair is bij vrijwilligers. Dat vind ik onjuiste berichtgeving.

Wat is waar?

Bij de vrijwilligersorganisatie zelf hadden zich 25 mensen gemeld voor de landelijke actiedag. Mensen die zich rechtstreeks melden bij de Kloostergaarde omdat zij het leuk vinden en elk jaar opnieuw graag meehelpen. Het verschil tussen de fysieke werkelijkheid van 25 mensen en de digitale werkelijkheid ven drie aanmeldingen is groot. Helaas baseerde de journalist van de regionale krant zich uitsluitend op de digitale werkelijkheid. Dat geeft een vertekend beeld. Helaas zijn er steeds meer voorbeelden te vinden van digitale werkelijkheden die ons misleiden.

Digitale werkelijkheid

Een tijdje geleden had ik digitaal gereserveerd bij een restaurant. Nu kon ik helaas niet en belde ik op om af te zeggen. Tot mijn verbazing kon de eigenaar mijn digitale reservering niet vinden terwijl ik via de mail een bevestiging had ontvangen. En nu komt het: ik ontving de dag na de afgezegde reservering een mailtje van dit restaurant. Ze bedankten mij voor mijn bezoek en hoopten dat ik lekker gegeten had. Ook mocht ik een evaluatie invullen om mijn ervaring te delen met anderen. Ik heb hartelijk gelachen om deze mail, maar het geeft wel aan hoe onze wereld steeds meer verandert in een digitale werkelijkheid ….

Feiten en meningen

Nu gaat het hier om iets eenvoudigs. Het gevaar is echter dat dit ook met andere zaken gebeurt, zaken die grote politieke gevolgen hebben. Laten we ons baseren op werkelijkheden die we verifiëren met feiten. Gelukkig wonen we in een land waar we allemaal een eigen mening kunnen hebben. En ik vind de Kloostergaarde natuurlijk een prachtige tuin die dankzij vrijwilligers goed onderhouden wordt.

Kom zelf eens kijken, bezoek de Kloostergaarde en geniet van de mooie natuur. Verwonder je, het liefst niet digitaal maar fysiek!

De Kloostergaarde, Hertmerweg 49, 7625 RH Zenderen
Openingsuren alle dagen van zonsopgang tot zonsondergang.
Website De Kloostergaarde

Het bericht Beeldvorming verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Persoonlijk contact is het halve werk

Zorgvuldig voorbereiden spaart tijd, sterker nog: het geeft een versnelling in het vervolg van het proces. Prachtige uitspraak en zeker geen open deur. Steeds vaker leggen mensen uitsluitend contact via de app of social media. Ik benadruk graag het belang van persoonlijk contact, dus tijdens een fysieke ontmoeting of via de telefoon. Dat kost tijd? Ja en het spaart veel tijd op een later moment omdat ik weet met wie ik te maken heb. Zorgvuldig voorbereiden zou ik in deze zin kunnen vervangen door de woorden persoonlijk contact.

Duidelijke taal

Ander aandachtspunt betreft duidelijke taal. Verloo geeft aan hoe belangrijk het is om helder en eerlijk te zijn over het doel van het participatieproces. Dat vraagt om duidelijke taal: wat bedoelen we met participatie, wat vragen we aan inwoners? Welke onderwerpen vallen buiten het proces? Naast taal gaat het over het erkennen van emoties uit het verleden die een rol spelen tussen partijen. Hier zie ik weer het belang van menselijk contact. Geen standaard zinnen, maar welgemeende interesse in wat er speelt of gespeeld heeft.

Aandacht voor de inhoud

Een van de kritieke momenten bij de uitvoering is aandacht voor de inhoud in plaats van de vorm aldus Verloo. Leg het startpunt bij informele plekken van alledaagse ontmoeting zoals het buurthuis of de kaartclub. Zo bereik je mensen die politiek inactief zijn. Zoek anderen op, luister en ga in gesprek. Om participatie laagdrempelig te maken worden vaak allerlei creatieve werkvormen gebruikt. Deze werkvormen kunnen afleiden van het gesprek dat mensen willen hebben. En het gaat niet over hoe je mensen bereikt die geen interesse hebben.

Andersdenkenden

Afgelopen zomer ’24 stond er een interview met Habtamu de Hoop in de Volkskrant. Een van zijn uitspraken past helemaal bij het willen bereiken van mensen die politiek inactief zijn. De Hoop zegt onder andere dat het hem helpt om andersdenkenden om hem heen te hebben. Meestal ontmoeten we mensen vanuit onze eigen achtergrond. Door mensen op te zoeken bij de natuurlijke plekken waar ze al bij elkaar komen, vergroot je de kans om andere mensen te bereiken en participatie laagdrempelig te maken. Kijk om je heen en vraag je af: wat kan ik doen voor onze samenleving aldus de Hoop. Solidariteit en gemeenschapszin zijn belangrijk in ons leven. Passend pleidooi bij een onderwerp als burgerparticipatie.

Informeer en koppel terug!

Tot slot is het belangrijk om tijdens het traject te communiceren over de volgende stappen van het proces. Informatie delen wanneer dit kan is heel belangrijk.

Verloo heeft een boekje geschreven om te komen tot een goed burgerparticipatieproces. Samengevat is dat een proces dat inhoudelijk is en inclusief voor verschillende groepen.

Het bericht Kijk om je heen verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Logica van het mensenleven

Snyder besteedt vooral aandacht aan 5 denkers: Frantz Fanon, Václav Havel, Leszek Kolakowski, Edith Stein en Simone Weil. Geen standaard rijtje, verrassend vind ik dat. Hij heeft veel tijd doorgebracht in Oost Europa en deze ervaringen verwerkt hij in zijn verhaal. Ook geeft hij extra aandacht aan vrouwelijke denkers, iets dat in de klassieke Westerse filosofie onderbelicht blijft. Snyder deelt vrijheid in naar de logica van een mensenleven: de jonge kinderjaren, de jeugd, het begin van volwassenheid en het volwassen leven. Dat werkt hij uit in thema’s: soevereiniteit, onvoorspelbaarheid, mobiliteit, feitelijkheid en solidariteit.

Liberty Bell

Snyder is opgegroeid in Ohio op een boerderij waar jaarlijks de Amerikaanse onafhankelijkheid gevierd werd met het luiden van een klok. Deze klok, de Liberty Bell dankte eigenlijk zijn naam aan degenen die de vrijheid nog niet gekregen hadden. Het stond symbool voor de hoop op een betere toekomst. Bijvoorbeeld voor vrouwen die geen stemrecht hadden of voor het afschaffen van de slavernij. Snyder benadrukt het belang van een overheid om deze vrijheid te kunnen realiseren.

Lichaam

In het hoofdstuk over soevereiniteit gaat het over vrij zijn als Leib. De Duitse filosofe Edith Stein gebruikt het woord Leib om haar lichaam aan te duiden. Het Duits heeft twee verschillende woorden voor het lichaam: Leib en Körper. Met Leib duidt Stein op het persoonlijke van haar eigen lichaam, van haar ervaringen als mens. Körper duidt op het onpersoonlijke op het objectiveren van lichamen.

Gezondheid

Vanuit het nadenken over lichaam gaat Snyder naar het begrip geluk. Dat heeft te maken met waar we waarde aan hechten, aan wat ons dierbaar is. Iedereen heeft andere ideeën daarbij. Maar onder alle denkers in alle tijden en in alle culturen is een punt van overeenstemming als het om geluk gaat: dat een goede gezondheid belangrijk is om gelukkig te kunnen zijn.

Wat is er nodig voor vrijheid?

Het boek heb ik nog niet uit. Ik kom in een later blog terug op de antwoorden die Snyder geeft op deze vraag. Terugkijkend naar 2024 denk ik na over mijn eigen lichaam, over pijn en over ziek zijn. Je moet de lichamen van anderen zien om je eigen lichaam te kunnen zien, aldus Stein. Dat helpt om onszelf te leren kennen en tegelijk de wereld. Misschien helpt het dat ik met anderen gesproken heb over pijn zodat ik komend jaar weer ruimte heb om verder te gaan met filosofie, het organiseren van workshops en het schrijven van blogs. En natuurlijk met dit boeiende thema: over vrijheid!

Op naar een goed 2025!

Het bericht Over vrijheid verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Wie veel vrienden heeft, heeft nog geen echte vriend.
Aristoteles (384-322 v. Chr.)

Waarom vinden we vrienden belangrijk?
Wat is de waarde van het woord vriend in onze digitale tijdperk waarin je via Facebook of een ander platform vele vrienden hebt?

In deze filosofische workshop gaan we in gesprek over vriendschap. Je krijgt informatie en we wisselen ideeën uit. De workshop wordt begeleid door Karin van Dam – de Meij, filosoof en gezondheidsvoorlichter.

Deze workshop zal plaatsvinden in de Tuinkamer van het Museum Bussemakerhuis, Ennekerdijk 11, 7622 ED Borne. Datum volgt.
De kosten zijn € 16,- per persoon. Het aantal deelnemers is maximaal 8 personen.

Heb je zin om mee te doen?
Meld je aan via de mail info@spinnenwebteksten.nl of bel 06 1345 8800.

Het bericht Workshop Over Vriendschap verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Tussentijd

Solnit gebruikt het woord tussentijd dat is ‘de tijd die nodig is om ergens heen of vandaan te wandelen, van ronddolen, van boodschappen doen’ (p. 13). Ik herken deze tijd omdat ik veel wandel en altijd gebruik maak van het openbaar vervoer. Veel mensen betreuren deze tijd, maar Solnit waardeert tussentijd, net als ik. Wandelen verbindt mensen aldus Solnit en zij illustreert dit met een beschrijving van de vele binnenruimten:

Veel mensen leven tegenwoordig in een achtereenvolgende reeks binnenruimten – thuis, auto, sportschool, kantoor, winkels – die niet met elkaar verbonden zijn. Te voet blijft alles verbonden, want onder het lopen bezet je de plekken tussen die binnenruimten, op dezelfde manier als je die binnenruimten bezet. (p.26)

Wandelen kost tijd!

Lopen is goed voor je, daarover heb ik in een eerder blog geschreven. Lopen is bedrieglijk eenvoudig met allerlei goede effecten. Toch merk ik vaak dat anderen het lastig vinden om wandelen in hun dagelijkse leven in te passen: want lopen kost tijd.
‘Ik heb geen tijd om te wandelen overdag,’ zei mijn vriendin. ‘Ik moet op tijd bij de volgende cliënt zijn.’
‘Ik moet ook op tijd bij mijn afspraken zijn,’ antwoordde ik ‘en omdat ik te voet ga en met het openbaar vervoer kan ik minder afspraken plannen op een dag. Nog een vraag: ga je naar de sportschool?’
‘Zeker’ antwoordde ze ‘en daar ga ik met de auto naar toe. Het zou wel kunnen met de fiets, maar daar heb ik ook te weinig tijd voor: na het werk moet ik nog eten en zorgen dat ik op tijd kom voor de les.’
‘Ik ga niet naar een sportschool, maar dat hoeft volgens mij ook niet want ik loop al veel overdag. Met al dat wandelen naar mijn afspraken heb ik mijn beweging wel, daar spaar ik tijd en geld!’
Verrast keek mijn vriendin mij aan: ‘Zo heb ik daar nog niet over nagedacht.’

Wandelen en denken

Veel dingen gaan in onze maatschappij sneller vanwege allerlei technologieën. Werknemers zijn productiever, maar niet vrijer. We verwachten meer van iemand omdat het sneller kan, sneller moet. Ik houd van een rustig tempo in mijn alledaagse leven en dat herken ik in Solnits Wanderlust:

Het wandelen … creëert een delicaat evenwicht tussen werken en nietsdoen, tussen zijn en doen. Het is lichamelijke arbeid die niets produceert, op gedachten, ervaringen en aankomsten na. (p.21)
Ik houd van wandelen omdat het langzaam gaat, en ik heb het vermoeden dat de geest, net als de voeten, met een tempo van zo’n vijf kilometer per uur functioneert. Als dat zo is beweegt het moderne leven sneller dan de snelheid van het denken of de bedachtzaamheid. (p.27)

Omzien naar elkaar

Wanderlust gaat over de relatie tussen wandelen en denken, over de wildernis, over tuinen, over steden en natuurgebieden. Over pelgrimages, over protestacties, over optochten. Onze lichamen zijn langzaam, kwetsbaar en soms onbetrouwbaar, aldus Solnit.

Eten, rusten, bewegen en het weer ervaren zijn de meest primaire ervaringen van in het bezit van een lichaam zijn, deze ervaring als negatief beschouwen is hetzelfde als biologie en het leven van de zintuigen veroordelen … De wereld bevindt zich niet langer op de schaal van onze lichamen maar op die van onze machines … De afname van het lopen gaat over het gebrek aan ruimte om te wandelen, maar het gaat ook over het gebrek aan tijd…. (p.306-307)

Nog even terug naar Priscilla’s voettocht tegen geweld: haar protest is ook een oproep om naar elkaar om te zien. Wandelen gaat dan over het contact leggen met mensen. Dat vind ik een mooi voorbeeld om te gebruiken in mijn workshops Over eenzaamheid voor vrijwilligers en zorgmedewerkers.

Heb je interesse in een workshop voor jouw organisatie?
Neem vrijblijvend contact op:
– mail info@spinnenwebteksten.nl
– bel 06 1345 8800

Het bericht Wandelen verbindt! verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Openstaan voor dialoog

Haar boek spreekt mij aan omdat zij het onderwerp vanuit verschillende perspectieven benadert: niet alleen op basis van de verhalen van bewoners, maar ook vanuit ervaringen van gemeenteambtenaren en lokale politici, professionals en consultants die ingehuurd zijn om het proces te begeleiden. We hebben immers elkaar nodig om het proces te verbeteren.

Kritische momenten bij het inzetten van participatie

Verloo noemt drie redenen om kritisch te zijn over de inzet:

1. Als er weerstand is van bewoners en het doel van participatie is om die weerstand te doen verbleken. Participatie leidt niet tot afname van weerstand.
2. Als participatie georganiseerd wordt om een democratisch vinkje te behalen.
3. Als het ontbreekt aan politieke wil en durf van bestuurders. Dit wil niet zeggen dat bestuurders moeten doen wat burgers zeggen: de bestuurders maken politieke afwegingen.

Kracht van participatie

Wanneer je de afstand tussen leefwereld en systeemwereld wilt verkleinen, moet je helder zijn over waarom je participatie gebruikt als middel. Als mogelijke verbeterpunten noemt Verloo:

• Gebruik participatie om weerstand te benaderen als ervaringskennis.
• Zet ervaringskennis in om de kwaliteit van plannen te verbeteren.
• Wees duidelijk wanneer er geen ruimte is voor alternatieve ideeën; doe geen valse beloftes.
• Geef aan wanneer het om een informatieproces gaat. Participatie gaat vaak om de ruimte die er over is nadat er bestuurlijk is besloten.
• Wil je de publieke opinie meten? Noemt het dan een opiniemeting maar noem het geen participatie.

Haar verhaal is zo herkenbaar en het mooie vind ik dat zij zoekt naar het positieve: dus naar hoe we het beter kunnen doen. In een volgend blog zal ik nader ingaan op de kritische momenten tijdens de uitvoering van het participatieproces.

Het bericht Struikelen over participatie verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Hoe ga je in gesprek?

Het was een boeiende bijeenkomst met enthousiaste deelnemers en dat leverde interessante discussies op. Vooral over de vraag waarom het lastig is om in gesprek te gaan over eenzaamheid en hulp te vragen. Daar zijn verschillende redenen voor en deze zijn volgens mij vooral gebaseerd op ons mensbeeld in de huidige samenleving.

Mensbeeld

In onze cultuur ligt de nadruk op jezelf kunnen redden en op autonomie. Wij bepalen zelf ons leven en maken zelf onze keuzes. Daarom laat je anderen uit schaamte niet graag zien dat je hulp nodig hebt, daar val je anderen niet mee lastig. Annemarie Mol noemt dit ideaalbeeld de logica van het kiezen. Er is ook een alternatieve opvatting over autonomie: dit vraagt een groter vertrouwen op de medemens en een openstaan voor kritiek en hulp van andere mensen. Deze alternatieve vorm noemt Mol de logica van het zorgen en dat gaat over mensen die aan elkaar verbonden zijn. De logica van het zorgen gaat ook over mensen die kiezen, maar dat kiezen doen we niet alleen. We zijn mensen te midden van anderen en we hebben elkaar nodig en dat vraagt om een samenspel. Terug naar de vraag: hoe ga je in gesprek over eenzaamheid?

Jouw mensbeeld

Veel mensen vinden het onderwerp zelf lastig te bespreken: dat hangt samen met hun mensbeeld en met hun ideeën over mensen die eenzaam zijn. Movisie geeft een uitgebreid overzicht van mogelijke belemmerende gedachten daarbij zoals bijvoorbeeld Ik ben bang dat de ander mij bemoeizuchtig vindt of Ik heb geen tijd om het gesprek goed aan te gaan. Een belangrijke eerste stap om eenzaamheid te kunnen bespreken is dat je eenzaamheid erkent en dat je weet welke belemmerende gedachten jij zelf hebt. Ruimte voor het negatieve en zoeken naar een manier er iets van te maken. Mogelijk kun je deze gedachten omzetten in helpende gedachten zoals bijvoorbeeld Ik hoef het niet op te lossen of Erkenning van gevoel lucht op.

Een beeld zegt meer dan 1000 woorden

Recent onderzoek* onder oudere mensen en vrijwilligers over de rol van burgers bij het bestrijden van eenzaamheid ging over het belang van een vertrouwensband tussen vrijwilliger en oudere. Een geschikte methode daarvoor is de photovoice methode. Je vraagt deelnemers om foto’s te maken of voorwerpen mee te nemen over belangrijke momenten in hun leven of over activiteiten die ze graag zouden willen doen. Ook hier vertrek je vanuit het negatieve (eenzaamheid) en ga je op zoek naar veerkracht. Passend bij de persoon zoek je samen naar wat iemand nodig heeft zonder te oordelen.

Tot slot

Eenzaamheid is een veelkleurig onderwerp en blijft boeien. Het was mooi om deze workshop samen met Alice Brink, filosoof, vorm te geven. Vooral dank aan de vereniging voor Verlegen Mensen voor het enthousiasme waarmee zij met onze werkvormen aan de slag gingen en voor de openheid en gesprekken over Eenzaamheid.

Wil je meer weten of heb je interesse in een workshop Over eenzaamheid?
Neem vrijblijvend contact op.

* C.M. van Leersum en J. Ottink. Via burgers de beste manier ontdekken om eenzaamheid te bestrijden. TSG Tijdschr Gezondheidswet. 2024, 102:18-27.

Het bericht In gesprek gaan over eenzaamheid verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.