Senioren op eigen kracht

Als vrijwilliger bezoek ik met enige regelmaat ouderen in mijn eigen woonplaats. Het project heet Senioren Op Eigen Kracht afgekort SOEK. Ik vul tijdens het gesprek een vragenlijst in die verwerkt word door de GGD Twente. Het gesprek is echter zoveel meer dan de vragenlijst.

Het zijn ontmoetingen met mensen die vanuit hun levenservaring vertellen over allerlei zaken die zij belangrijk vinden. Bij de een gaat het vooral over de (klein)kinderen waar ze zorgen over heeft, bij de ander gaat het over aanpassingen in huis of over sociale contacten in de buurt die in de loop der tijd veranderd zijn. Ook het levenseinde komt vaak ter sprake.

Geluk

Al die gesprekken zijn pareltjes die ik koester. Het gaat over ouder worden in Borne en het zet mij aan het denken over hoe ik zelf oud wil worden. Elk gesprek sluit ik af met het bedanken van de mensen die openhartig hun ervaringen met mij delen. Terwijl de meneer bloemen afsnijdt, trekt zijn vrouw even aan mijn arm.
‘Hij zag het eerst niet zo zitten om over ouder worden te praten, maar hij vond het echt een prettig gesprek. Dat weet ik zeker, anders gaf hij jou geen bloemen mee.’
Blij ga ik met de bloemen naar huis. Wat kan vrijwilligerswerk mooi zijn.

Het bericht Bloemen maken blij verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Geluk en eigen gedrag

Geluk zien wij meestal als iets individueels. In het boek Op naar geluk geeft psycholoog Ap Dijksterhuis aan dat geluk grofweg voor de helft door eigen gedrag bepaald wordt. Dit geldt met name in westerse samenlevingen, omdat de omstandigheden daar voor de meeste mensen goed zijn. Uit verschillende onderzoeken komt echter ook naar voren dat mensen, die veel met hun eigen geluk bezig zijn, zich juist minder gelukkig voelen. Mensen worden vooral gelukkig, wanneer zij anderen gelukkig maken. Daarom is het volgens Dijksterhuis belangrijk om aan andere mensen te denken.

Aristoteles over geluk

Aristoteles, beroemd filosoof uit de oudheid, deed al onderzoek naar menselijk geluk. Volgens hem was geluk de volmaakte deugd, oftewel het ultieme praktische goede. Een volmaakte deugd heeft altijd oog voor het welzijn van de ander aldus Aristoteles. Het bezitten van een deugd is niet voldoende, het gaat er om dat iemand laat zien hoe hij of zij handelt. Je kunt bijvoorbeeld vriendelijk of wijs zijn, maar als je daar niets mee doet, spreken we niet over een deugdelijk leven. Daarom is een deugd niet alleen belangrijk voor de persoon zelf, maar ook belangrijk in relatie tot anderen.

Relaties met anderen zijn kwetsbaar

Tijdens de workshops over Eenzaamheid, die ik verzorg, komen relaties met anderen ter sprake. Neem bijvoorbeeld vriendschap: het is waardevol en tegelijkertijd kwetsbaar. De waarde van deze relatie hangt immers niet alleen van jou af, maar ook van de ander. Je kunt contact verliezen met een dierbaar iemand vanwege een verre verhuizing, ziekte of overlijden. Een goede vriendschap is niet een op een te vervangen door een ander persoon of door andere activiteiten op te zoeken.

Kristallen

Daarom gebruik ik het kristal als metafoor om mijn mensbeeld uit te drukken. Hiermee illustreer ik hoe wij als mensen in relatie tot anderen kleurrijker worden en kunnen groeien. Als kristal zijn wij van betekenis voor anderen en voor onszelf. Het verbinden met mensen vraagt lef. Maar omzien naar anderen maakt ons gelukkiger en daarom is geluk voor mij een sociaal begrip.

Het bericht Geluk maak je niet alleen verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

Gelukbrenger

Toen mijn moeder jong was, speelde zij toneelstukjes met haar broers en zus. Tijdens oud en nieuw was het traditie dat zij met roetvegen op haar gezicht als eerste het huis binnenkwam op nieuwjaarsdag. Zij hoefde niets te zeggen, maar wel een aantal dingen doen. Zij moest in huis een munt bij de open haard leggen (voor voorspoed), een kaars (voor licht), een stukje steenkool (voor warmte) en een stukje brood (voor eten). Deze gewoonte stamt af van een oude Schotse traditie en volgens de oude verhalen betekent roet geluk en voorspoed. Dus is de schoorsteenveger een gelukbrenger voor het huis en haar bewoners in het nieuwe jaar.

Rituele schoonmaak

De schoorsteenveger hoort voor mij bij de feestdagen en krijgt elk jaar rond Kerst een vaste plek in de woonkamer. Met oud en nieuw heb ik een ander ritueel: ik ga opruimen en schoonmaken. Dat past in een andere Schotse traditie rond het nieuwe jaar. Vroeger waren er geen stofzuigers en was schoonmaken een noodzaak vanwege het gebruik van de open haard en kolen. In Nederland kennen we dit ook en hier noemen we het de voorjaarsschoonmaak. Het zit waarschijnlijk in mijn Engelse wortels dat ik een andere tijdsklok hanteer in mijn schoonmaak ritueel.

Geluk

Er zijn allerlei culturen met tradities en betekenisvolle rituelen. Het is een ontdekkingsreis om deze verhalen op te duiken en in te kleuren. Voor mij zit een stukje geluk in dit schoorsteenmannetje, omdat het een verhaal is over mijn wortels in familietradities.

Het bericht De schoorsteenveger verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.

De vele betekenissen van geluk

Onze alledaagse vraag ‘Hoe gaat het?’ is eigenlijk een vraag die te maken heeft met geluk. Met het antwoord ‘Het gaat goed’ geef je aan dat je gelukkig bent. Iedereen wil gelukkig zijn of horen dat degenen van wie zij houden, het zijn. Toch weet je dan nog niet wat het inhoudt, want geluk is een woord dat vele betekenissen heeft. Waar word ik gelukkig van en waarom is geluk belangrijk?

Geluk, vriendschap, gezondheid

Geluk is een emotie, een psychologische ervaring, volgens Haybron en hij heeft veel onderzoek gedaan naar geluk en waarom wij het zo belangrijk vinden. De meeste mensen willen een goed leven hebben en voor een goed leven is geluk belangrijk. Daarnaast zijn andere zaken van belang zoals vriendschap, werk en gezondheid bijvoorbeeld. Wanneer ik er over nadenk, vind ik mijn leven goed wanneer ik een balans ervaar in allerlei verschillende dingen die ik doe.

Een goed leven

Natuurlijk hebben mensen verschillende ideeën over een goed leven. De een vind zijn leven goed wanneer hij zich gelukkig voelt, een ander vindt zijn leven goed wanneer hij iets bereikt in zijn werk of in de politiek. Wie bepaalt of jouw leven goed is? Sommige mensen denken dat jij alleen kunt vaststellen of jouw leven goed is, anderen vinden dat onvoldoende. Haybron geeft als leidraad voor een goed leven aan dat jij de vraag moet beantwoorden of het leven dat jij leidt, past bij de persoon die jij bent of wilt zijn. Volgens Haybron gaat het deels over een gevoel en over geluk als emotie, en deels over idealen die jij hebt en over doelen die jij stelt. Over de mens, die jij kunt en wilt zijn.

Schrijven met een filosofische bril

Ik ben filosofie gaan studeren omdat ik meer wilde weten, over andere dingen wilde schrijven, mij wilde verdiepen als persoon. Door mijn studie is mijn blik veranderd: ik kijk met andere ogen naar onze maatschappij, naar de invloed van (massa)media, naar hoe wij met elkaar en met onze tijd omgaan. Ik word beïnvloed door de maatschappij waarin ik leef, door mijn ervaringen en door de mensen met wie ik omga. Mijn filosofische bril zorgt er voor dat ik anders ben gaan schrijven: ik zoek naar de achtergronden van een verhaal en beschrijf deze in mijn teksten zodat er meer samenhang ontstaat, een geheel. Ik schrijf en dat is wie ik ben. Dat is voor mij geluk.

Het bericht Geluk verscheen eerst op Spinnenweb Teksten.